• BIST 88.735
  • Altın 229,592
  • Dolar 6,0368
  • Euro 6,8881
  • İstanbul : 24 °C
  • Ankara : 19 °C
  • İzmir : 24 °C
  • Bursa : 21 °C
  • Adana : 26 °C

Kahtalı Mıçı önlemi kurda çok işe yarar

14.12.2016 10:23
Kahtalı Mıçı önlemi kurda çok işe yarar
Abdurrahman Yıldırım:

Bankalar 2001 krizinde en çok döviz açık pozisyonundan zorlandı. Getirilen yeni düzenle dövizde açık pozisyon bitirildi. Bu sorunu da bir daha yaşamadılar.

Devlet de dövizde açığı yok pozisyon fazlalığı var. Borca karşı rezervler söz konusu.

- Hanehalkının da dövizde açığı yok, fazlalığı var. 150 milyar dolarlık döviz tevdiat hesabına karşılık döviz borcu bulunmuyor. Çünkü 2009 krizinde bireylerin bankalardan dövizle borçlanması yasaklandı. Kahtalı Mıçı nasıl ki Japon Yeni üzerinden konut kredisi aldı ve battıysa, yeni mağdurlar oluşmasın diye, hükümet yabancı parayla tüketici kredilerini yasakladı. Bugün kur artsa da bireylerden mağdur eylemlerinin görülmemesi bu yüzden.

- Ancak bireylere yasaklama getirilirken şirketlere yerli bankalardan daha kolay döviz kredisi almanın yolu açıldı. Ne de olsa şirketler Ticaret Kanunu’nda yazdığı haliyle basiretli tüccar gibi davranabilirdi. Şirketler de küresel sermaye hareketlerinin güçlenmesi ve TL’nin değer kazanması sürecinde dövizle borçlandıkça borçlandı.

- Bundan çoğu yılda iyi kar elde ettiler. Hatta kurun gerilediği yıllarda 500 Büyük Sanayi şirketinin karları patladı. Kurların hızlandığı yıllarda ise sanayi şirketleri zarar açıkladı. Bir yerde faaliyet dışı karlar, faaliyet karlarını bir haylı geçti. Reel şirketler üretimden veya ticaretten değil, paradan para kazandı, ya da kaybetti.

- İşte bütün bu süreçte yapılan borçlar, elde edilen döviz cinsi varlıklar birikti, büyüdükçe büyüdü. Bitişikte bunun bir tablosu yer alıyor. İthalat borçlarında da, yurt dışından sağlanan kredilerde de makul büyüme var. Ama çok hızlı artış yurt içinden sağlanan döviz kredilerinde meydana geldi. Şirketlerin yurtiçi döviz borcu 2009’da 50.3 milyar dolardan Eylül 2016’da 183.4 milyar dolara çıktı. 6 yıllık artış yüzde 264 ile çok yüksek bir orana ulaştı.

- Aynı dönemde şirketlerin yurtdışı borçları yüzde 18.6 arttı ve 81.5 milyar dolardan 96.7 milyar dolara yükseldi. Şirketlerin 311.4 milyar dolara ulaşan döviz borçlarının yüzde 59 gibi yarıdan çoğu yurt içinden sağlandı. Bu oran 2009’da yüzde 34 idi. Hatta 2009 sonrasında toplam borç artışının yüzde 81 yurt içinden sağlandı.

- Zaten 2009’da şirketlere yurtiçinde dövizle kredi sınırları genişletirken hedef buydu. Şirketler döviz üzerinden kredi istiyor, yerli bankalar da veremiyordu. Şirketler de gidip yurt dışından borçlanıyordu.

Getirilen yeni düzenleme bu amaca hizmet etti ama şirketleri dövizde aşırı borçlu duruma da getirdi. Şimdi kur arttığında borçlu şirketler hop oturup hop kalkıyor.

- Sadece onlar da değil, krediyi verenler de sıkıntılı, ekonomi yönetimi de. Çünkü kur artışı bir yerde durdurulamazsa aşırı döviz borçlusu şirket bilançoları bundan negatif etkilenir, zararlar büyür. Bilanço bozulması bankalara sirayet eder ve oradan da tüm ekonomiyi vurur.

- İşte dün Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek “Özel sektörün kur riskinin ve açık pozisyonlarının daha iyi yönetilmesi için çalışma başlattıklarını” açıklarken, “Belki önümüzdeki dönemde tüketicilerde olduğu gibi, makro ihtiyatı çerçeveyi burada da oluşturmak gerekecek” dedi.

- Çok yerinde, hatta geç kalmış bir karar. Çünkü dövizde borçlanma serbestisi getirilirken şirketlerin basiretli tüccar gibi davranacağı varsayılmıştı. Aradan geçen zamanda böyle davranmadıkları ortaya çıktı. Tıpkı bankalar ve tüketiciler gibi şirketlerin de dövizde açık gitmesi kontrol altına alınırsa hem ekonomide hem kur yönetiminde çok önemli bir kavşak aşılacak. Kurda dalga boyları azaldığı gibi, oynaklığı halinde ekonomide yarattığı stres ve baskı da ortadan kalkabilecek.

Abdurrahman Yıldırım / GAZETE HABERTÜRK

 

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Kuru sabitlediler15 Ağustos 2018 Çarşamba 08:29
  • Bakanlıkta ‘yem’ zirvesi15 Ağustos 2018 Çarşamba 08:26
  • Saldırılar püskürtüldü15 Ağustos 2018 Çarşamba 08:26
  • Reel sektöre ‘yapılandırma’ nefesi15 Ağustos 2018 Çarşamba 08:26
  • Emekliye maaş artışı geliyor - Yazarlar - Resul KURT | STAR15 Ağustos 2018 Çarşamba 08:23
  • ARİFE GÜNÜ TATİL EDİLEBİLİR Mİ?15 Ağustos 2018 Çarşamba 08:23
  • Çelikçiler B planını yaptı15 Ağustos 2018 Çarşamba 08:16
  • Türkiye iPhone'a ne kadar harcadı?14 Ağustos 2018 Salı 22:19
  • Ekonomik güvenliği tehdit edene ceza14 Ağustos 2018 Salı 10:36
  • Dev projeler için gaza basıyoruz14 Ağustos 2018 Salı 10:35
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2013 Kamu Haber | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : info@kamuhaber.com | Haber Yazılımı: CM Bilişim